Quyền yêu cầu và đại diện của cha mẹ cho con khi ly hôn

Người mất năng lực hành vi dân sự là những người bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình.Theo quy định của Bộ luật dân sự, trong trường hợp vợ mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ. Tuy nhiên trên thực tế, người vợ hoặc chồng bị mất năng lực hành vi dân sự dễ trở thành nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra. Và trong trường hợp này cần có người đứng ra để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cũng như giúp họ thoát khỏi tình trạng này. Vấn đề này đã được luật hóa trong những quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Theo đó khoản 2, điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định: “Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ.”

Vậy, cha mẹ của một bên vợ hoặc chồng bị mất năng lực hành vi dân sự hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn cho con khi có đủ căn cứ quy định như quy định nêu trên. Đây cũng là một trong những căn cứ ly hôn theo yêu cầu của một bên quy định tại khoản 3, điều 56 Luật Hôn nhân và gia định 2014.

Bên cạnh đó, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định: “Đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng. Trường hợp cha, mẹ, người thân thích khác yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51 của Luật hôn nhân và gia đình thì họ là người đại diện.” 

Như vậy cha mẹ của một bên vợ hoặc chồng trong trường hợp quy định tại khoản 2, điều 51, Luật Hôn nhân và gia đình không chỉ có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn cho con mà còn trở thành người đại diện cho người bị mất năng lực hành vi dân sự để tham gia quá trình tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ.

Những quy định nêu trên đã khắc phục được những thiếu sót trong quy định cũ. Đồng thời quy định như vậy sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người bị mất năng lực hành vi dân sự khi chồng hoặc vợ của họ có hành vi bạo lực gia đình. Đây là những quy định mới tiến bộ, phù hợp hơn so với các quy định cũ của Luật Hôn nhân gia đình 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.